1. Tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu (ROS) là gì?
ROS (Return On Sales) là tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu thuần. Nó cho biết một đồng doanh thu thuần từ bán hàng và cung cấp dịch vụ của doanh nghiệp sẽ tạo ra bao nhiêu đồng lợi nhuận. Chỉ số ROS được tính theo tỷ lệ phần trăm.
Chẳng hạn, doanh nghiệp bỏ ra 1 đồng chi phí, bán 2 đồng (doanh thu), lợi nhuận thu về là 1 đồng. Khi đó ROS sẽ bằng 50%.
2. Công thức tính chỉ số ROS
Tỷ suất lợi nhuận (ROS) sẽ được tính ở một kỳ nhất định (tháng, quý, năm) bằng cách lấy lợi nhuận sau thuế trong kỳ chia cho doanh thu trong kỳ đó.
Công thức là:
ROS (%) = Lợi nhuận sau thuế/ Doanh thu thuần
Trong đó lợi nhuận sau thuế và doanh thu thuần sẽ được lấy từ báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Ví dụ – Doanh thu của quý I của Công ty cổ phần Sữa Việt Nam (VNM) như sau:
Doanh thu thuần là 11.049 tỷ VND
Lợi nhuận sau thuế là 2.581 tỷ VND
ROS = 2.581/ 11.049 = 23,35%
Ngoài việc tự tính toán, bạn có thể tra nhanh chỉ số ROS tại các trang Cafef, Vietstock, StockBiz….
3. Ý nghĩa của chỉ số ROS là gì?
ROS cũng là một chỉ số tài chính quan trong trong việc đánh giá hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp có tốt hay không.
- Nếu ROS > 0, thì công ty kinh doanh có lãi, khi ROS càng lớn thì lãi càng lớn.
- Nếu ROS < 0, là dấu hiệu chi phí đang vượt tầm kiểm soát (giá nguyên liệu đầu vào tăng, chi phí bán hàng hoặc chi phí quản lý doanh nghiệp tăng…), hoặc công ty đang phải chiết khấu để bán sản phẩm hoặc dịch vụ.
Tuy nhiên, chỉ số ROS cũng phụ thuộc vào đặc tính của từng ngành nghề, muốn đánh giá công ty cần phải dựa vào mặt bằng trung bình ngành. Nếu ROS > ROS trung bình ngành, công ty tốt hơn so với trung bình ngành cũng như so sánh với giai đoạn phát triển của doanh nghiệp.
4. Chỉ số ROS bao nhiêu là tốt?
4.1. Tỷ số ROS so với trung bình ngành.
Giống như các chỉ số khác, mỗi ngành sẽ có chỉ số ROS trung bình khác nhau. Không thể so sánh chỉ số ROS giữa doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực bán lẻ với một doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất đúng không nào? Vậy nên chỉ đánh giá ROS với các doanh nghiệp cùng ngành để biết tỷ suất lợi nhuận của công ty đó có tốt hay không.
Phương thức đầu tiên, bạn có thể so sánh giá trị ROS của doanh nghiệp với trung bình chung của ngành nghề, lĩnh vực. Nếu ROS của doanh nghiệp lớn hơn thì doanh nghiệp đang hoạt động tốt trong ngành. Và ngược lại nếu chỉ số ROS nhỏ hơn thì doanh nghiệp hoạt động không hiệu quả trong ngành
4.2. Tỷ số ROS đứng độc lập.
Tuy nhiên chỉ so sánh với doang là chưa đủ, chúng ta cũng nên so sánh với chính doanh nghiệp đó trong quá khứ. Tránh trường hợp chỉ số ROS của doanh nghiệp đi xuống nhưng vẫn tốt hơn so với trung bình ngành.
Tại Việt Nam, theo đề xuất của các chuyên gia phân tích thì một doanh nghiệp mạnh sẽ có tỷ suất lợi nhuận: ROS > 10%.
4.3. Xu hướng của chỉ số ROS.
Một công ty muốn bền vững đòi hỏi phải duy trì tỷ số ROS ổn định, hay gia tăng theo thời gian. Có nghĩa ra sẽ rất tốt nếu như từ 3 đến 5 năm luôn duy trì sự ổn định hay chỉ số ROS gia tăng.
4.4. Dựa vào kế hoạch và chiến lược của doanh nghiệp
Khi chỉ số ROS của công ty âm nghĩa là họ đang thua lỗ, tuy nhiên không hẳn là như vậy. Có thể doanh nghiệp đó đang chuyển giá hoặc thay đổi chiến lược, kế hoạch kinh doanh.
Ví dụ như VNG đầu tư vào Tiki 384 tỷ, theo Vnexpress.net đưa tin lỗ 218 tỷ (năm 2017), tuy nhiên đã có doanh nghiệp nước ngoài vào mua tiếp cổ phần Tiki với giá cổ phần gấp 4 lần so với Tiki, nên tính giá đó VNG đã lời 300%.
4.5. Mục đích của doanh nghiệp.
Nghe tưởng chừng không liên quan nhưng mục đích của doang nghiệp cũng ảnh hưởng đến chỉ số ROS biến động như gia tăng thị phần, niềm tin của khách hàng, marketing.
4.6. Dựa vào chu kỳ hay yếu tố thời vụ
Khi doanh nghiệp đúng chu kỳ kinh doanh tốt hay đúng thời vụ thì lợi nhuận sẽ tăng lên một cách nhanh chóng. Còn khi hết chu kỳ thì lợi nhuận sẽ giảm mạnh. Vậy nên, cần xem xét chỉ số ROS không chỉ 1 năm mà từ 3 đến 7 năm. Cũng có đôi khi doanh nghiệp có nhưng thu nhập thất thường, đột biến thì nhà đầu tư nên loại bỏ để tính đến phần lợi nhuận này để tính ra ROS.
Chẳng như các công ty bán bánh kẹo vào dịp Tết hay Trung Thu, doanh số tháng hoặc quý của doanh nghiệp đó sẽ cao hơn rất nhiều vào khi đó.
5. Những lưu ý khi sử dụng chỉ số ROS để đánh giá hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Giá trị chỉ số ROS phụ thuộc vào yếu tố chính là lợi nhuận sau thuế của doanh nghiệp và tổng doanh thu thuần. Mà lợi sau thuế lại bằng tổng doanh thu thuần trừ đi các chi phí. Như vậy nhìn chung, giá trị ROS sẽ phụ thuộc vào tổng doanh thu thuần và tổng chi phí.
- Biến Động Tăng Của Tổng Lưu Chuyển Thuần
Tổng lưu chuyển thuần = Doanh thu bán hàng + Doanh thu tài chính + Thu nhập khác.
Vậy tổng lưu chuyển thuần tăng có thể đến từ các yếu tố sau:
+ Công ty tăng doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ.
+ Lãi tiền gửi ngân hàng tăng, lãi từ tiền chia cổ tức bằng tiền.
+ Lãi từ chênh lệch tỷ giá hối đoái với các doanh nghiệp xuất khẩu hoặc doanh nghiệp giao dịch nhiều bằng đồng ngoại tệ.
+ Thu nhập từ thanh lý tài sản cố định.
+ Thu nhập từ bán mảng kinh doanh.
+ Thu nhập từ chuyển nhượng…
- Biến Động Giảm Của Tổng Chi Phí
Tổng chi phí giảm có thể đến từ các yếu tố sau:
+ Giá vốn hàng bán giảm (giá vốn nguyên vật liệu, khấu hao tài sản cố định,…)
+ Lãi tiền vay giảm.
+ Lỗ chênh lệch tỷ giá hối đoái giảm.
+ Tiết giảm chi phí bán hàng và quản lý doanh nghiệp.
+ Giảm chi phí khác…
6. Mối quan hệ giữa ROS – ROA – ROE
ROS – ROA – ROE đều là những chỉ số tài chính được dùng để đánh giá kết quả hoạt động của doanh nghiệp có tốt hay không. Các chỉ số này đều có mức độ tương đồng về mặt xu hướng với nhau. Chỉ số ROS được tính dựa vào bản báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, còn 2 chỉ số ROA và ROE thì được lấy ở bảng cân đối kế toán.
- ROS = Lợi Nhuận sau thuế/ Doanh thu thuần
- ROA = Lợi nhuận sau thuế/ Tổng Tài sản.
- ROE = Lợi nhuận sau Thuế/ Vốn Chủ Sở Hữu
Ngoài ra, tỷ suất lợi nhuận ROS và số vòng quanh tài sản có xu hướng ngược với nhau. Vậy nên, khi đánh giá tỷ số này, nhà phân tích tài chính thường tìm hiểu nó sẽ kết hợp với số vòng quay tài sản.
- Vòng Quay tài sản = Doanh thu thuần/ Tổng tài sản
Dựa vào công thức này, ta có thể thấy nếu vòng quay tài sản không đổi, tỷ số ROS tăng sẽ giúp cho ROA tăng tương ứng. Khi đó nhận xét được doanh nghiệp quản lý tốt chi phí trong kỳ. Còn nếu như ROS giảm thì tỷ số ROA cũng giảm, đồng nghĩa với việc doanh nghiệp quản lý chi phí chưa đạt hiệu quả.
7. Hạn chế của chỉ số ROS
Mặc dù ROS đóng vai trò quan trọng trong việc phân tích hiệu quả hoạt động của công ty nhưng nó vẫn có một số hạn chế nhất định mà bạn cần nắm được như:
- ROS chỉ nên được sử dụng để so sánh các công ty hoạt động trong cùng một ngành. Đặc biệt thích hợp với những công ty có mô hình kinh doanh và có số liệu bán hàng năm tương tư nhau.
- Đối với các công ty trong các ngành khác nhau sẽ có mô hình kinh doanh hoàn toàn khác nhau vì thế tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu cũng sẽ khác nhau. Nếu chúng ta so sánh ROS có thể gây ra một số nhầm lẫn và sự đánh giá không còn được chính xác tuyệt đối.
Tỷ suất lợi nhuận (ROS) là một chỉ số rất quan trọng trong phân tích báo cáo tài chính. Nhà đầu tư cần kết hợp ROS với những chỉ số khác như ROA, ROE để tìm được những cổ phiếu tiềm năng.